Endometrioza — objawy, kiedy podejrzewać chorobę i kiedy iść do lekarza?

Endometrioza to choroba, o której mówi się coraz więcej, ale wiele pacjentek nadal przez lata słyszy, że „taka uroda” albo że silny ból miesiączkowy jest czymś normalnym. Tymczasem ból, który utrudnia codzienne życie, nie powinien być bagatelizowany. Może powodować nie tylko bolesne miesiączki, ale też przewlekły ból miednicy, dolegliwości jelitowe, ból podczas współżycia i trudności z zajściem w ciążę. Według WHO endometrioza dotyczy około 10% kobiet w wieku rozrodczym na świecie.

W tym artykule wyjaśniamy, czym jest, jakie objawy mogą na nią wskazywać i kiedy warto zgłosić się do ginekologa.

Czym jest endometrioza?

To przewlekła choroba, w której tkanka podobna do błony śluzowej macicy rozwija się poza jamą macicy. Może występować między innymi na jajnikach, jajowodach, otrzewnej, więzadłach macicy, jelitach lub pęcherzu. Rzadziej zmiany pojawiają się w innych miejscach organizmu.

Ta tkanka może reagować na zmiany hormonalne zachodzące w cyklu miesiączkowym. W efekcie może dochodzić do stanu zapalnego, bólu, zrostów i powstawania torbieli endometrialnych, zwanych potocznie torbielami czekoladowymi.

Warto podkreślić, że nasilenie objawów nie zawsze odpowiada stopniowi zaawansowania choroby. Niektóre pacjentki z niewielkimi zmianami odczuwają bardzo silny ból. Inne mają bardziej zaawansowaną chorobę, ale objawy są skąpe lub nietypowe. NHS również wskazuje, że objawy mogą obejmować ból miednicy, ból podczas oddawania moczu lub stolca, ból podczas seksu, zmęczenie i trudności z zajściem w ciążę.

Endometrioza — objawy, które powinny zwrócić uwagę

Objawy endometriozy mogą być różne. U części pacjentek pojawiają się głównie w czasie miesiączki. U innych ból i dyskomfort występują również poza okresem.

Najczęstsze objawy to:

• bardzo bolesne miesiączki,
• ból w podbrzuszu lub okolicy miednicy,
• ból promieniujący do pleców, pachwin lub nóg,
• ból podczas współżycia lub po nim,
• ból przy oddawaniu moczu lub stolca, szczególnie w czasie miesiączki,
• obfite lub długie krwawienia miesiączkowe,
• plamienia między miesiączkami,
• wzdęcia, biegunki, zaparcia lub nudności,
• przewlekłe zmęczenie,
• trudności z zajściem w ciążę.

Mayo Clinic wskazuje, że głównym objawem endometriozy jest ból miednicy, często związany z miesiączką. U wielu pacjentek ból miesiączkowy jest znacznie silniejszy niż typowe skurcze i może narastać z czasem.

Bolesne miesiączki — kiedy to nie jest „normalne”?

Miesiączka może wiązać się z pewnym dyskomfortem. Jednak bardzo silny ból, który wyłącza z codziennych aktywności, wymaga konsultacji.

Niepokojące sygnały to sytuacje, gdy:

• z powodu bólu nie możesz iść do pracy, szkoły lub na uczelnię,
• leki przeciwbólowe działają słabo albo wcale,
• ból pojawia się kilka dni przed miesiączką i trwa po jej zakończeniu,
• z każdym cyklem dolegliwości są coraz silniejsze,
• ból budzi Cię w nocy,
• miesiączkom towarzyszą omdlenia, wymioty lub silne osłabienie.

Jeśli taki schemat powtarza się regularnie, warto porozmawiać z ginekologiem. Nie oznacza to od razu endometriozy, ale jest to jeden z powodów, by rozpocząć diagnostykę.

Ból miednicy także poza miesiączką

Endometrioza może powodować ból nie tylko w czasie okresu. U części pacjentek pojawia się przewlekły ból miednicy, który trwa tygodniami lub miesiącami. Może być tępy, kłujący, piekący albo przypominać uczucie ciągnięcia.

Ból może nasilać się:

• w drugiej połowie cyklu,
• podczas owulacji,
• po wysiłku fizycznym,
• podczas współżycia,
• przy wypróżnianiu,
• przy oddawaniu moczu.

ACOG w aktualnych zaleceniach diagnostycznych zwraca uwagę, że endometriozę należy brać pod uwagę między innymi przy przewlekłym bólu miednicy, bolesnym miesiączkowaniu, bólu podczas współżycia oraz objawach ze strony układu moczowego lub pokarmowego.

Objawy jelitowe i pęcherzowe przy endometriozie

Endometrioza bywa mylona z problemami jelitowymi. Dolegliwości mogą przypominać zespół jelita drażliwego, nietolerancje pokarmowe lub infekcje układu moczowego.

Objawy mogą obejmować:

• ból przy wypróżnianiu,
• biegunki lub zaparcia nasilające się w czasie miesiączki,
• wzdęcia,
• uczucie parcia na stolec,
• ból przy oddawaniu moczu,
• częste parcie na pęcherz,
• krew w moczu lub stolcu w czasie miesiączki.

Takie objawy nie zawsze oznaczają endometriozę. Jednak jeśli pojawiają się cyklicznie, czyli nasilają się przed miesiączką lub w jej trakcie, warto powiedzieć o tym lekarzowi.

Endometrioza a płodność

Endometrioza może wpływać na płodność, choć nie każda pacjentka z tą chorobą ma trudności z zajściem w ciążę. Problem może wynikać między innymi ze stanu zapalnego, zrostów, torbieli jajników lub zaburzeń pracy jajowodów.

Warto skonsultować się ze specjalistą, jeśli:

• starasz się o ciążę od 12 miesięcy bez powodzenia,
• masz ponad 35 lat i starasz się o ciążę od 6 miesięcy,
• występują u Ciebie silne bóle miesiączkowe lub ból miednicy,
• wcześniej rozpoznano torbiele endometrialne,
• masz nieregularne, bardzo bolesne lub obfite miesiączki.

Trudności z zajściem w ciążę nie są diagnozą endometriozy. Są jednak ważnym sygnałem, którego nie warto odkładać na później.

Kiedy podejrzewać endometriozę?

Endometriozę warto podejrzewać szczególnie wtedy, gdy objawy powtarzają się cyklicznie i wpływają na codzienne funkcjonowanie.

Zgłoś się do ginekologa, jeśli zauważasz u siebie:

• bardzo bolesne miesiączki,
• ból miednicy przed okresem, w trakcie lub po okresie,
• ból podczas współżycia,
• ból przy oddawaniu stolca lub moczu,
• dolegliwości jelitowe nasilające się w czasie miesiączki,
• przewlekłe zmęczenie połączone z bólem,
• obfite miesiączki,
• trudności z zajściem w ciążę.

Im dokładniej opiszesz objawy, tym łatwiej lekarzowi zaplanować dalsze postępowanie. Pomocne może być prowadzenie dzienniczka cyklu. Zapisuj w nim daty miesiączek, nasilenie bólu, lokalizację dolegliwości, objawy jelitowe, stosowane leki oraz ich skuteczność.

Jak wygląda diagnostyka endometriozy?

Diagnostyka endometriozy zwykle zaczyna się od rozmowy z lekarzem. Ginekolog zapyta o cykl miesiączkowy, charakter bólu, obfitość krwawień, współżycie, objawy jelitowe, objawy pęcherzowe i plany dotyczące ciąży.

Następnie lekarz może zalecić:

• badanie ginekologiczne,
• USG przezpochwowe,
• rezonans magnetyczny w wybranych przypadkach,
• badania dodatkowe, jeśli trzeba wykluczyć inne przyczyny bólu,
• konsultację w ośrodku specjalizującym się w leczeniu endometriozy.

W niektórych sytuacjach rozpoznanie wymaga laparoskopii, czyli zabiegu, który pozwala obejrzeć jamę brzuszną i pobrać materiał do badania. Jednak decyzja o diagnostyce i leczeniu zawsze powinna być indywidualna. Mayo Clinic opisuje, że w diagnostyce wykorzystuje się między innymi badanie miednicy, USG, rezonans magnetyczny oraz laparoskopię.

Czy endometriozę można leczyć?

Endometrioza jest chorobą przewlekłą, ale istnieją metody, które mogą pomóc zmniejszyć objawy i poprawić jakość życia. Leczenie dobiera się indywidualnie. Zależy ono od wieku pacjentki, nasilenia objawów, lokalizacji zmian, planów dotyczących ciąży oraz wcześniejszego leczenia.

Lekarz może omówić między innymi:

• leczenie przeciwbólowe,
• leczenie hormonalne,
• fizjoterapię uroginekologiczną,
• leczenie operacyjne,
• wsparcie dietetyczne jako element uzupełniający,
• opiekę psychologiczną, jeśli ból wpływa na codzienne życie i emocje.

Nie warto leczyć się samodzielnie ani odkładać konsultacji przez wiele lat. Im szybciej objawy zostaną omówione z lekarzem, tym większa szansa na dobranie właściwego postępowania.

Jak przygotować się do wizyty u ginekologa?

Przed wizytą warto zebrać najważniejsze informacje. Dzięki temu rozmowa będzie bardziej konkretna.

Przygotuj:

• datę ostatniej miesiączki,
• opis długości i regularności cyklu,
• informację, jak silny jest ból w skali 1–10,
• listę leków przeciwbólowych i ich skuteczność,
• opis objawów jelitowych lub pęcherzowych,
• informację o bólu podczas współżycia,
• wcześniejsze wyniki USG lub badań,
• informacje o staraniach o ciążę, jeśli Cię to dotyczy.

Warto też jasno powiedzieć lekarzowi, jak objawy wpływają na życie. Na przykład: „Przez dwa dni w miesiącu nie jestem w stanie pracować” albo „ból budzi mnie w nocy”. To ważne informacje kliniczne, nie przesada.

Podsumowanie

Endometrioza może dawać różne objawy. Najczęściej kojarzy się z bardzo bolesnymi miesiączkami, ale może też powodować przewlekły ból miednicy, ból podczas współżycia, dolegliwości jelitowe, objawy pęcherzowe, zmęczenie i trudności z zajściem w ciążę.

Nie każdy ból miesiączkowy oznacza endometriozę. Jednak ból, który utrudnia normalne funkcjonowanie, wymaga konsultacji. Jeśli podejrzewasz u siebie tę chorobę, umów wizytę u ginekologa. Lekarz oceni objawy, zaplanuje diagnostykę i zaproponuje odpowiednie postępowanie.

FAQ — najczęstsze pytania o endometriozę

1. Czy endometrioza zawsze powoduje silny ból?

Nie. U niektórych pacjentek objawy są bardzo nasilone, a u innych choroba przebiega skąpoobjawowo. Zdarza się, że endometrioza zostaje wykryta dopiero podczas diagnostyki niepłodności lub przy okazji badań obrazowych.

2. Czy bardzo bolesne miesiączki mogą oznaczać endometriozę?

Tak, mogą być jednym z objawów. Szczególnie niepokojący jest ból, który uniemożliwia pracę, naukę lub normalne funkcjonowanie. Nie oznacza to jednak automatycznie endometriozy. Konieczna jest konsultacja z ginekologiem.

3. Czy endometrioza może powodować problemy jelitowe?

Tak. U części pacjentek pojawiają się wzdęcia, biegunki, zaparcia, ból przy wypróżnianiu lub uczucie parcia na stolec. Charakterystyczne może być nasilanie się tych objawów przed miesiączką lub w jej trakcie.

4. Czy endometrioza utrudnia zajście w ciążę?

Może utrudniać, ale nie zawsze. Wiele pacjentek z endometriozą zachodzi w ciążę. Jeśli jednak starania trwają długo lub towarzyszą im silne bóle miesiączkowe, warto zgłosić się do lekarza.

5. Do jakiego lekarza zgłosić się przy podejrzeniu endometriozy?

Najlepiej rozpocząć od wizyty u ginekologa. Jeśli objawy są nasilone lub diagnostyka jest trudna, lekarz może skierować pacjentkę do specjalisty lub ośrodka zajmującego się leczeniem endometriozy.

6. Czy endometriozę można rozpoznać na podstawie samych objawów?

Objawy mogą sugerować endometriozę, ale nie wystarczają do pewnego rozpoznania. Lekarz bierze pod uwagę wywiad, badanie ginekologiczne, USG, czasem rezonans magnetyczny lub laparoskopię. Nie należy stawiać diagnozy samodzielnie.

Potrzebujesz konsultacji lub dalszej diagnostyki?

Jeśli zauważasz u siebie objawy, które mogą sugerować endometriozę, nie odkładaj konsultacji. W S7HEALTH możesz skorzystać z opieki specjalistów, którzy pomogą ocenić objawy, zaplanować dalszą diagnostykę i dobrać odpowiednie postępowanie. Sprawdź ofertę na stronie: S7HEALTH.